222 ane apre Vètyè, èske nou pare pou nou reprann akonplisman sa a nan souverènte?

 Pibliye 18/11/2025

« Yon pèp ki bliye pase li, kondane tèt li pou l reviv li. » — Winston Churchill

Pòtoprens, 18 novanm 2025 Dètsans vennde (222) ane aprè viktwa Vètyè a, yon kesyon ijan ak inevitab kontinye poze tèt li : Èske Ayisyen toujou ap aji kòm yon pèp souverèn ? Pandan peyi a ap travèse yon kriz politik, enstitisyonèl, ekonomik ak sekirite ki rive yon nivo ki ra depi 1804, komemorasyon 18 novanm nan depase senp senbòl. Li envite nou reflechi pwofondman sou sa nou akonpli epi sou fason nou vle prezève ak egzèse souverènte nou. 18 novanm 1803 make moman kote yon pèp ki te esklav defye enposib la epi ranvèse pouvwa kolonyal franse a. Vètyè pa sèlman yon paj glwa : se yon rapèl permanan de fòs kolektif, disiplin, kouraj ak vizyon politik zansèt nou yo. Anplis admirasyon eritaj sa a nou genyen, nou dwe mande tèt nou : èske nou fè prèv entèlijans ak sans patriyotik ki nesesè pou prezève epi transmèt eritaj sa a? An 2025, Ayiti ap viv yon fragilite istorik ki kontraste ak ideyal Desalin nan. Ensikirite ap ravaje lavi chak jou, enstitisyon yo ap fennen, ekonomi an sou balans, depandans nou anvè lòt peyi ap ogmante, epi kowòdinasyon nasyonal la ap febli. Kijan pou n selebre Vètyè lè plizyè poto mitan souverènte a ap tonbe? Kijan pou n pale de viktwa 1803 la lè n pa menm kapab garanti lòd, estabilite ak diyite kolektif zansèt yo te goumen pou yo? Nan kontèks sa a, KPSN raple pèp ayisyen an ke sòti nan kriz sa a dwe, an premye, yon solisyon ayisyèn. Fidèl ak lespri Vètyè, KPSN afime souverènte pa yon slogan men yon pratik chak jou : pran desizyon pou tèt pa nou, garanti pwòp sekirite nou, rebati enstitisyon nou yo, epi trase avni nou selon enterè nasyonal nou. Vètyè dwe sispann yon memwa sèlman pou l tounen yon konpa ankò. Pèsonn pa ka gen pwogrè si li abandone pouvwa pou l aji. Vètyè fòse nou gade reyalite a dwat nan je. Zansèt nou yo kite nou libète, epi ansanm ak li, responsablite pou bati yon Leta ki diy de libète sa a. Responsablite sa mande angajman sivik, volonte politik, respè pou enstitisyon yo, epi defans teritwa ak diyite nou. Èske an 2025 nou ka di nou onore eritaj sa a jan li mande a? Repons lan depann de chwa n ap fè jodi a. Nan dat 18 novanm 2025 sa a, KPSN lanse yon apèl pou yon revelasyon nasyonal : pa yon emosyon pasajè, men yon konsyans kolektif ki mete souverènte, lòd, estabilite ak diyite nan kè pwojè nasyonal la. Zansèt nou yo te akonpli sa ki te sanble enposib; kounye a se nou ki dwe kontinye travay yo ak aksyon ki solid epi dirab. Vètyè pa yon souvni lwen : se yon responsablite vivan. Yon kesyon esansyèl adrese chak sitwayen, chak lidè, chak aktè nan sosyete a : Èske nou pare pou n asime eritaj Vètyè a nan tout grandè li?